Przewodnik po badaniach w czasie ciąży

Przewodnik po badaniach w czasie ciąży Image

Przewodnik po badaniach w czasie ciąży

Wła­śnie trzy­masz w ręku test. Na te­ście wid­nie­ją dwie kre­ski. Na­ocz­ny pierw­szy do­wód na roz­wi­ja­ją­ce się w to­bie nowe ży­cie. Być może je­steś w szo­ku, może ska­czesz z ra­do­ści, a może łzy pły­ną z prze­ra­że­nia. Każ­da re­ak­cja jest zro­zu­mia­ła. I co da­lej?

Zwy­kle pierw­sze kro­ki kie­ro­wa­ne są do ga­bi­ne­tu gi­ne­ko­lo­gicz­ne­go. Na szczę­ście nie trze­ba do nie­go skie­ro­wa­nia, cza­sem tyl­ko tro­chę trze­ba po­cze­kać w ko­lej­ce. Pierw­sze USG, zdję­cie w ręku z ob­ra­zem ma­łe­go za­rod­ka. Cza­sem jest już ser­dusz­ko. W dru­giej ręce skie­ro­wa­nie na ba­da­nia. Nie po­tra­fisz ich roz­szy­fro­wać. Po­zwól, że po­mo­gę ci je roz­szy­fro­wać.

Na pierw­szym już by­łaś – to USG. Wśród pa­cjen­tek czę­sto krą­ży mit, ja­ko­by czę­ste USG pło­du po­wo­do­wa­ło zmia­ny u dziec­ka: upo­śle­dza­ło na­rzą­dy ner­wo­we czy po­wo­do­wa­ło mu­ta­cje, a na­wet au­tyzm. Nie jest jed­nak po­twier­dzo­ne na­uko­wo ta­kie dzia­ła­nie ul­tra­so­no­gra­fu. Praw­do­po­dob­nie po­do­bień­stwo zdję­cia USG do RTG po­wo­du­je ta­kie prze­kła­ma­nia. Na po­cząt­ku ba­dań rent­ge­now­skich mat­ki czę­sto ro­bi­ły zdję­cia RTG pło­dów, nie zda­jąc so­bie spra­wy ze zgub­ne­go wpły­wu pro­mie­nio­wa­nia na dziec­ko. Ba­da­nie USG wy­ko­rzy­stu­je tyl­ko fale dźwię­ko­we. Obec­nie trwa­ją ba­da­nia wpły­wu USG na mi­gra­cję neu­ro­nów pło­dów my­szy. Jak do­tąd do­wie­dzio­no, że dłu­go­trwa­łe (na­wet 600 mi­nut!) prze­pro­wa­dza­nie ba­da­nia rze­czy­wi­ście wpły­wa na roz­wój po­łą­czeń ner­wo­wych u my­szy*.

USG jest dość nową me­to­dą dia­gno­stycz­ną, dla­te­go nie na­le­ży prze­sa­dzać z jego ilo­ścią je­śli nie ma ta­kiej po­trze­by. W cią­ży wy­ko­nu­je się je mi­ni­mum trzy­krot­nie: mię­dzy 10. a 12. ty­go­dniem, mię­dzy 11. a 13. ty­go­dniem oraz mię­dzy 28. a 32. ty­go­dniem. Dzię­ki nie­mu le­karz ma moż­li­wość spraw­dze­nia po­praw­no­ści za­gnież­dże­nia pło­du, okre­śle­nia stop­nia roz­wo­ju dziec­ka i jego na­rzą­dów, jego przy­bli­żo­nej wagi , prze­pły­wu krwi przez pę­po­wi­nę, skon­tro­lu­je prze­zier­ność kar­ko­wą, okre­ślić ilość wód pło­do­wych, płeć dziec­ka oraz jego po­ło­że­nie w ma­ci­cy. Moż­li­wo­ści USG 3D spra­wia­ją, że ro­dzi­ce mogą zo­ba­czyć na­wet wi­zu­ali­za­cję wy­glą­du twa­rzy przy­szłe­go dziec­ka. Oczy­wi­ście o ile nie za­sło­ni buzi ręką lub nie od­wró­ci się pod­czas ba­da­nia tył­kiem do urzą­dze­nia.

Na pierw­szej wi­zy­cie u gi­ne­ko­lo­ga praw­do­po­dob­nie otrzy­masz skie­ro­wa­nie na na­stę­pu­ją­ce ba­da­nia:

  • gru­pa krwi i Rh
  • prze­ciw­cia­ła od­por­no­ścio­we (anty Rh)
  • mor­fo­lo­gia krwi
  • cy­to­lo­gia
  • ba­da­nie mo­czu
  • test na obec­ność wi­ru­sa cy­to­me­ga­lii
  • prze­ciw­cia­ła ró­życz­ki
  • prze­ciw­cia­ła tok­so­pla­zmo­zy
  • prze­ciw­cia­ła HIV

Naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ny­mi ba­da­nia­mi bę­dzie mor­fo­lo­gia oraz ba­da­nie mo­czu. Nie­któ­rzy spe­cja­li­ści za­le­ca­ją te ba­da­nia na­wet co mie­siąc. Mor­fo­lo­gia słu­ży oce­nie sta­nu zdro­wia, wy­klu­cze­niu ane­mii oraz róż­ne­go ro­dza­ju in­fek­cji. W przy­pad­ku ni­skiej he­mo­glo­bi­ny le­karz za­le­ci su­ple­men­ta­cję że­la­za. Wy­ni­ki ana­li­zy mo­czu po­zwa­la­ją spraw­dzić, czy ner­ki cię­żar­nej pra­cu­ją pra­wi­dło­wo oraz czy nie do­szło do za­pa­le­nia ukła­du mo­czo­we­go. Na sali po­ro­do­wej spo­tka­łam już mat­kę, któ­rej ro­sną­cy płód za­blo­ko­wał mo­czo­wód i mu­sia­ła no­sić wo­re­czek na mocz. Obec­ność cu­kru w mo­czu ozna­cza cu­krzy­cę, któ­ra nie­le­czo­na jest nie­bez­piecz­na dla roz­wi­ja­ją­ce­go się dziec­ka, a tak­że mat­ki.

Wcze­sne wy­kry­cie wi­ru­sa HIV, tok­so­pla­zmo­zy, cy­to­me­ga­lii czy bra­ku od­por­no­ści na ró­życz­kę po­zwa­la tak po­kie­ro­wać cią­żą, by dziec­ko nie za­ra­zi­ło się od mat­ki wi­ru­sem oraz by dzia­ła­nie wi­ru­sa nie szko­dzi­ło pło­do­wi. Test na obec­ność tok­so­pla­zmo­zy i cy­to­me­ga­lii bywa tak­że za­le­ca­ny po­mię­dzy 21 a 26 ty­go­dniem cią­ży.

Po­mię­dzy 11 a 20 ty­go­dniem cią­ży moż­na wy­ko­nać test PAPP-A i po­trój­ny HCG. Test PAPP-A to oce­na bio­che­micz­nych pa­ra­me­trów krwi mat­ki i pa­ra­me­trów ul­tra­so­no­gra­ficz­nych pło­du. Jest to ba­da­nie prze­sie­wo­we głów­nie w kie­run­ku ze­spo­łu Do­wna, ze­spo­łu Edward­sa i ze­spo­łu Pa­tau u pło­du. U osób bez wska­za­nia (w wy­wia­dzie z pa­cjent­ką) test PAPP-A nie jest re­fun­do­wa­ny. Jego wy­nik od­czy­tu­je le­karz ge­ne­tyk. Na­le­ży pa­mię­tać, że wy­nik nie ozna­cza, że na sto pro­cent uro­dzi­my dziec­ko z wadą, lecz ozna­cza sto­pień ry­zy­ka po­sia­da­nia przez dziec­ko wady. Jego sku­tecz­ność oce­nia się na 70%. Ozna­cza to, że 3 na 10 dzie­ci, u któ­rych stwier­dzo­no nie­pra­wi­dło­wość ba­da­jąc tym te­stem, ro­dzi się cał­ko­wi­cie zdro­we. Test po­trój­ny HCG to ba­da­nie krwi mat­ki pod ką­tem oce­ny ry­zy­ka uro­dze­nia dziec­ka z aber­ra­cją chro­mo­so­mo­wą (ze­spół Do­wna, ze­spół Edward­sa) lub otwar­tą wadą ośrod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go. Oba te­sty uzu­peł­nia­ją się na­wza­jem da­jąc bar­dziej mia­ro­daj­ny wy­nik. W przy­pad­ku wy­so­kie­go ry­zy­ka czę­sto le­karz za­le­ca do­dat­ko­we ba­da­nia (ami­no­punk­cję, biop­sję ko­smów­ki, kor­do­cen­te­zę).

Po­mię­dzy 15 a 20 ty­go­dniem cią­ży le­karz za­le­ci ba­da­nie na obec­ność WZW B. Jest to test ELI­SA, któ­ry moż­na wy­ko­nać prak­tycz­nie w każ­dym la­bo­ra­to­rium. Tyl­ko 10% do­ro­słych za­ra­żo­nych WZW B wy­ma­ga ho­spi­ta­li­za­cji, a część z za­ra­żo­nych jest bez­ob­ja­wo­wym no­si­cie­lem. Jed­nak u dzie­ci za­ra­żo­nych wi­ru­sem 80% przy­pad­ków wią­że się z ko­niecz­no­ścią le­cze­nia prze­ciw­wi­ru­so­we­go. Dla­te­go do­dat­ni wy­nik te­stu na no­si­ciel­stwo za­pa­le­nia wą­tro­by spo­wo­du­je, że po uro­dze­niu le­ka­rze po­da­dzą dziec­ku im­mu­no­glo­bu­li­nę, aby za­po­biec za­ka­że­niu. Czę­sto pod­wyż­szo­ny wy­nik ba­da­nia maja tak­że oso­by wcze­śniej szcze­pio­ne na żół­tacz­kę.

Naj­bar­dziej znie­na­wi­dzo­ne przez cię­żar­ne ba­da­nie po­zio­mu cu­kru w krwi po wy­pi­ciu glu­ko­zy wy­ko­nu­je się po­mię­dzy 21 a 26 ty­go­dniem cią­ży. Po­zwa­la ono wy­kryć cu­krzy­cę cię­żar­nej. Wy­ko­nu­je się je na czczo, co dla mnie, en­tu­zja­sty bu­łek z dże­mem na każ­de śnia­da­nie, było do­dat­ko­wą tor­tu­rą. La­bo­rant­ka roz­pusz­cza od­po­wied­nią ilość glu­ko­zy (cała to­reb­ka 50 lub 75 g!) w szklan­ce wody, a po­wsta­ły lu­kier trze­ba wy­pić. Chy­ba to jest w ca­łym ba­da­niu naj­trud­niej­sze. Nie­któ­re la­bo­ra­to­ria po­zwa­la­ją wy­ci­snąć do mie­sza­ni­ny cy­try­nę – oso­bi­ście po­le­cam! Wy­pi­cie ta­kiej ilo­ści sło­dy­czy może po­wo­do­wać za­wro­ty gło­wy, wy­mio­ty, a na­wet omdle­nia, war­to więc przyjść na ba­da­nie z inną oso­bą. By wy­nik był mia­ro­daj­ny za­le­ca się ogra­ni­czyć spa­ce­ry i naj­le­piej prze­cze­kać czas ocze­ki­wa­nia na wy­nik cze­ka­jąc w przy­chod­ni. Wy­nik spraw­dza się zwy­kle po dwóch go­dzi­nach od wy­pi­cia, war­to więc za­opa­trzyć się w coś do czy­ta­nia czy słu­cha­nia.

Dwu­krot­nie pod­czas cią­ży, w I i III try­me­strze, cię­żar­na wy­ko­nu­je obo­wiąz­ko­wy od­czyn Was­ser­man­na (WR), czy­li ba­da­nie krwi słu­żą­ce wy­kry­ciu kiły. Ostat­ni wy­nik za­bie­ra­my ze sobą do szpi­ta­la na czas po­ro­du.

Jak same wi­dzi­cie ba­dań w trak­cie cią­ży jest cał­kiem spo­ro. Oczy­wi­ście wią­że się to tak­że ze spo­ry­mi kosz­ta­mi. Więk­szość ba­dań jest re­fun­do­wa­na przez NFZ o ile ko­bie­ta nie do­sta­je skie­ro­wa­nia od pry­wat­ne­go spe­cja­li­sty. Je­śli masz za­miar mieć pro­wa­dzo­ną cią­żę przez gi­ne­ko­lo­ga na pry­wat­nej prak­ty­ce le­kar­skiej, war­to sko­rzy­stać z moż­li­wo­ści wy­ku­pie­nia pa­kie­tu ba­dań wy­ko­ny­wa­nych w trak­cie cią­ży. Dzię­ki temu moż­na za­osz­czę­dzić cał­kiem spo­ra sumę pie­nię­dzy, tak bar­dzo po­trzeb­ną w naj­bliż­szym cza­sie.

Fot. Da­niel Lobo, CC BY 2.0

* Źró­dło: Pre­na­tal expo­su­re to ul­tra­so­und wa­ves im­pacts neu­ro­nal mi­gra­tion in mice; Pro­ce­edings of the Na­tio­nal Aca­de­my of Scien­ce; Eu­ge­nius S. B. C,. Ang, Jr, Vic­ko Glun­cic, Alva­ro Du­que, Mark E. Scha­fer, and Pa­sko Ra­kic.

Wpis za­wie­ra link spon­so­ro­wa­ny.

Autor | moniowiec Komentarze | 0 Data | 18 czerwca 2015

kategorie i tagi

W kategorii: Poradniki

Otagowano: ,