Całkiem poradnikowo

Pierwsza wizyta u specjalisty – kardiolog, ginekolog

Na pierwszym USG ciążowym zwykle pierwsze czego ginekolog szuka to bijące serce. Często nie jest zakładana karta ciąży jeśli kobieta przyjdzie zbyt szybko i nie można jeszcze zobaczyć tego jakże ważnego organu. Widok i odgłos pulsującego życia nie jedną łzę już sprowokował. Co jednak, jeżeli na rutynowej kontroli usłyszymy „Po porodzie proszę zwrócić szczególną uwagę na serduszko, coś tu jest nie tak…”?

Kardiolog

Co roku kilka tysięcy dzieci rodzi się z wadą serca. W wielu przypadkach nieprawidłowość jest fizjologiczna i z wiekiem wyrównuje się sama. Jednak część przypadków wymaga wręcz natychmiastowego leczenia.

Pierwszymi oznakami serca jak dzwon jest zaróżowiona skóra, energiczne ruchy, regularny oddech, mocny krzyk noworodka. Lekarz osłuchujący często u nowo narodzonego dziecka stwierdza tzw. szmery. Zwykle znikają one po kilku dniach. Niektóre wady serca ujawniają się nieco później, gdy serce jest nieco większe, dlatego pediatrzy podczas comiesięcznych wizyt kontrolnych osłuchują zdrowe dzieci. Ważne, by rodzice także obserwowali dziecko. O wadzie serca może świadczyć to, że dziecku:
– brakuje tchu, kiedy płacze
– męczy się przy karmieniu
– poci się całą skórą, która jest bledsza i czasem aż sina

Kiedy lekarz opiekujący się dzieckiem ma jakieś wątpliwości co do stanu jego serca, kieruje je do kardiologa dziecięcego. Ten poza słuchawką, specjalistyczną wiedzą i doświadczeniem ma do dyspozycji całą aparaturę, która może dopomóc w diagnozie.

Do kardiologa w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie.

Czego spodziewać się podczas wizyty?

Przede wszystkim dziecko zostanie osłuchane. Być może lekarz zrobi także jedno z poniższych badań.
Echo serca (USG) – lekarz przykłada końcówkę aparatu z ultradźwiękami do klatki piersiowej i wodząc nią uzyskuje na ekranie obraz serca z uwidocznieniem jego budowy i przepływu krwi. Jest zupełnie bezbolesne.

Elektrokardiogram (EKG) – za pomocą końcówek przytwierdzonych do nóg, rąk i klatki piersiowej dziecka aparat rejestruje powstające w sercu bioprądy i przedstawia je w formie wykresów. Na podstawie kształtu tych krzywych lekarz ocenia pracę poszczególnych części mięśnia sercowego. Badanie jest zupełnie bezbolesne.
Prześwietlenie promieniami X – zdjęcie rentgenowskie ukazuje wielkość i położenie serca. Pozwala też ocenić, czy płuca pracują efektywnie. Podczas robienia zdjęcia dziecko powinno być nieruchome, co zwykle stanowi największy problem.
Cewnikowanie serca – do żyły, zwykle w prawej nodze, wprowadza się cieniutką rurkę i przez naczynia krwionośne prowadzi aż do serca, gdzie mierzy się ciśnienie krwi w komorach i przedsionkach, a także pobiera próbki, by ocenić wysycenie krwi tlenem. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu. Czasem dodatkowo do układu krwionośnego wprowadza się kontrast, by uwidocznić przepływ krwi i jamy serca. Badanie trwa do dwóch godzin i odbywa się w szpitalu.

Ginekolog

Wizyta u ginekologa – dla niektórych równie nieprzyjemna co u dentysty wcale nie musi być straszna. Nie dotyczy ona także tylko dziewcząt, które rozpoczęły aktywność seksualną. Bywa, że już kilkumiesięczne niemowlęta muszą zostać zbadane przez lekarza tej specjalności.

Najważniejsze jest przygotowanie psychiczne dziecka już rozumiejącego co nieco do wizyty. Warto pokrótce opowiedzieć jak będzie przebiegać pierwsze spotkanie z lekarzem.

Co powinno Cię zaniepokoić, by udać się do ginekologa?
– podejrzenie synechii czyli sklejenia warg sromowych
– krwawienie z dróg rodnych, nieprzyjemna wydzielina, zaczerwienienie warg sromowych
– obrzęk lub wydzielina z sutków
– ciało obce w pochwie
– ból podbrzusza (jeśli wykluczamy problemy z kolkami czy wzdęciami, nieżytem itp.)
– asymetria piersi
– wczesna (poniżej 12 roku życia) lub późna (po 16 roku życia) miesiączka
– owłosienie na twarzy i klatce piersiowej
– nadmierny trądzik
– zaburzenia rozwoju i wzrostu
– podejrzenie molestowania
– planowanie rozpoczęcia współżycia

Czego spodziewać się podczas wizyty?

Badanie może być przeprowadzane na fotelu ginekologicznym, kozetce, a nawet na kolanach mamy. Oczywiście wszystko zależy od wieku dziecka.

Lekarz ogląda skórę dziecka w okolicach krocza, odbytu, podbrzusza, ud, by ocenić rozwój zewnętrznych narządów płciowych i owłosienia. U małych dzieci i dziewcząt nieaktywnych seksualnie przeprowadza się badanie dwuręczne zestawione przezodbytnicze w celu oceny narządu rodnego, a w niektórych przypadkach klinicznych można wykorzystać wzierniki dziecięce (ogrzane, zwilżane 0,9% roztworem NaCl) lub waginoskop.

U dziewcząt aktywnych seksualnie przeprowadza się badanie ginekologiczne poprzez wziernikowanie pochwy odpowiednio dobranym wziernikiem oraz badanie dwuręczne zestawione. Warto pobrać rozmaz cytologiczny.

Ostatnią częścią badania ginekologicznego jest badanie USG narządów miednicy mniejszej, które można wykonać głowicą przezbrzuszną przy wypełnionym pęcherzu moczowym lub rektalną (małe dzieci i dziewczęta nieaktywne seksualnie) oraz głowicą dopochwową (dziewczęta aktywne seksualnie). Badanie to pozwala na ocenę stopnia rozwoju i prawidłowości narządów płciowych, grubości endometrium, liczby i wielkości pęcherzyków jajnikowych oraz wykrycie obecności torbieli i guzów jajnika.

Do wizyty u ginekologa nie jest potrzebne skierowanie.

Ginekolog, nieletnia a prawo

Wizyta osoby nieletniej u lekarza ginekologa powinna odbywać się w obecności rodzica/opiekuna prawnego. Dziewczynka może poprosić o przeprowadzenie badania ginekologicznego w warunkach intymnych, bez obecności opiekuna.
U dziewcząt przed ukończeniem 16 roku życia przeprowadzenie badania ginekologicznego, procedur diagnostycznych i leczniczych (w tym i przepisanie środków antykoncepcyjnych) wymaga zgody opiekuna, a fakt stwierdzenia rozpoczęcia współżycia seksualnego nie może być przed nim przez lekarza zatajony. Dodatkowo o fakcie współżycia płciowego osoby poniżej 15 roku życia lekarz jest zobowiązany do powiadomienia odpowiednich władz – prokuratury, policji.
U dziewcząt, które ukończyły 16 rok życia, a jeszcze nie są pełnoletnie, przeprowadzenie badania ginekologicznego, diagnostyki i leczenia (w tym i przepisanie środków antykoncepcyjnych) wymaga zgody zarówno nieletniej pacjentki, jak i jej rodzica/opiekuna prawnego.

Fot. Rosemarie Voegtli, CC BY 2.0