Całkiem poradnikowo

Pierwsza wizyta u specjalisty — kardiolog, ginekolog

Na pierw­szym USG cią­żo­wym zwy­kle pierw­sze cze­go gine­ko­log szu­ka to biją­ce ser­ce. Czę­sto nie jest zakła­da­na kar­ta cią­ży jeśli kobie­ta przyj­dzie zbyt szyb­ko i nie moż­na jesz­cze zoba­czyć tego jak­że waż­ne­go orga­nu. Widok i odgłos pul­su­ją­ce­go życia nie jed­ną łzę już spro­wo­ko­wał. Co jed­nak, jeże­li na ruty­no­wej kon­tro­li usły­szy­my „Po poro­dzie pro­szę zwró­cić szcze­gól­ną uwa­gę na ser­dusz­ko, coś tu jest nie tak…”?

Kardiolog

Co roku kil­ka tysię­cy dzie­ci rodzi się z wadą ser­ca. W wie­lu przy­pad­kach nie­pra­wi­dło­wość jest fizjo­lo­gicz­na i z wie­kiem wyrów­nu­je się sama. Jed­nak część przy­pad­ków wyma­ga wręcz natych­mia­sto­we­go lecze­nia.

Pierw­szy­mi ozna­ka­mi ser­ca jak dzwon jest zaró­żo­wio­na skó­ra, ener­gicz­ne ruchy, regu­lar­ny oddech, moc­ny krzyk nowo­rod­ka. Lekarz osłu­chu­ją­cy czę­sto u nowo naro­dzo­ne­go dziec­ka stwier­dza tzw. szme­ry. Zwy­kle zni­ka­ją one po kil­ku dniach. Nie­któ­re wady ser­ca ujaw­nia­ją się nie­co póź­niej, gdy ser­ce jest nie­co więk­sze, dla­te­go pedia­trzy pod­czas comie­sięcz­nych wizyt kon­tro­l­nych osłu­chu­ją zdro­we dzie­ci. Waż­ne, by rodzi­ce tak­że obser­wo­wa­li dziec­ko. O wadzie ser­ca może świad­czyć to, że dziec­ku:
— bra­ku­je tchu, kie­dy pła­cze
— męczy się przy kar­mie­niu
— poci się całą skó­rą, któ­ra jest bled­sza i cza­sem aż sina

Kie­dy lekarz opie­ku­ją­cy się dziec­kiem ma jakieś wąt­pli­wo­ści co do sta­nu jego ser­ca, kie­ru­je je do kar­dio­lo­ga dzie­cię­ce­go. Ten poza słu­chaw­ką, spe­cja­li­stycz­ną wie­dzą i doświad­cze­niem ma do dys­po­zy­cji całą apa­ra­tu­rę, któ­ra może dopo­móc w dia­gno­zie.

Do kar­dio­lo­ga w ramach NFZ potrzeb­ne jest skie­ro­wa­nie.

Cze­go spo­dzie­wać się pod­czas wizy­ty?

Przede wszyst­kim dziec­ko zosta­nie osłu­cha­ne. Być może lekarz zro­bi tak­że jed­no z poniż­szych badań.
Echo ser­ca (USG) — lekarz przy­kła­da koń­ców­kę apa­ra­tu z ultra­dź­wię­ka­mi do klat­ki pier­sio­wej i wodząc nią uzy­sku­je na ekra­nie obraz ser­ca z uwi­docz­nie­niem jego budo­wy i prze­pły­wu krwi. Jest zupeł­nie bez­bo­le­sne.

Elek­tro­kar­dio­gram (EKG) — za pomo­cą koń­có­wek przy­twier­dzo­nych do nóg, rąk i klat­ki pier­sio­wej dziec­ka apa­rat reje­stru­je powsta­ją­ce w ser­cu bio­prą­dy i przed­sta­wia je w for­mie wykre­sów. Na pod­sta­wie kształ­tu tych krzy­wych lekarz oce­nia pra­cę poszcze­gól­nych czę­ści mię­śnia ser­co­we­go. Bada­nie jest zupeł­nie bez­bo­le­sne.
Prze­świe­tle­nie pro­mie­nia­mi X — zdję­cie rent­ge­now­skie uka­zu­je wiel­kość i poło­że­nie ser­ca. Pozwa­la też oce­nić, czy płu­ca pra­cu­ją efek­tyw­nie. Pod­czas robie­nia zdję­cia dziec­ko powin­no być nie­ru­cho­me, co zwy­kle sta­no­wi naj­więk­szy pro­blem.
Cew­ni­ko­wa­nie ser­ca — do żyły, zwy­kle w pra­wej nodze, wpro­wa­dza się cie­niut­ką rur­kę i przez naczy­nia krwio­no­śne pro­wa­dzi aż do ser­ca, gdzie mie­rzy się ciśnie­nie krwi w komo­rach i przed­sion­kach, a tak­że pobie­ra prób­ki, by oce­nić wysy­ce­nie krwi tle­nem. Zabieg wyko­nu­je się w znie­czu­le­niu. Cza­sem dodat­ko­wo do ukła­du krwio­no­śne­go wpro­wa­dza się kon­trast, by uwi­docz­nić prze­pływ krwi i jamy ser­ca. Bada­nie trwa do dwóch godzin i odby­wa się w szpi­ta­lu.

Gine­ko­log

Wizy­ta u gine­ko­lo­ga – dla nie­któ­rych rów­nie nie­przy­jem­na co u den­ty­sty LINK – wca­le nie musi być strasz­na. Nie doty­czy ona tak­że dziew­cząt, któ­re roz­po­czę­ły aktyw­ność sek­su­al­ną. Bywa, że już kil­ku­mie­sięcz­ne nie­mow­lę­ta muszą zostać zba­da­ne przez leka­rza tej spe­cjal­no­ści.

Naj­waż­niej­sze jest przy­go­to­wa­nie psy­chicz­ne dziec­ka już rozu­mie­ją­ce­go co nie­co do wizy­ty. War­to pokrót­ce opo­wie­dzieć jak będzie prze­bie­gać pierw­sze spo­tka­nie z leka­rzem.

Co powin­no Cię zanie­po­ko­ić, by udać się do gine­ko­lo­ga?
— podej­rze­nie syne­chii czy­li skle­je­nia warg sro­mo­wych
— krwa­wie­nie z dróg rod­nych, nie­przy­jem­na wydzie­li­na, zaczer­wie­nie­nie warg sro­mo­wych
— obrzęk lub wydzie­li­na z sut­ków
— cia­ło obce w pochwie
— ból pod­brzu­sza (jeśli wyklu­cza­my pro­ble­my z kol­ka­mi czy wzdę­cia­mi, nie­ży­tem itp.)
— asy­me­tria pier­si
— wcze­sna (poni­żej 12 roku życia) lub póź­na (po 16 roku życia) mie­siącz­ka
— owło­sie­nie na twa­rzy i klat­ce pier­sio­wej
— nad­mier­ny trą­dzik
— zabu­rze­nia roz­wo­ju i wzro­stu
— podej­rze­nie mole­sto­wa­nia
— pla­no­wa­nie roz­po­czę­cia współ­ży­cia

Cze­go spo­dzie­wać się pod­czas wizy­ty?

Bada­nie może być prze­pro­wa­dza­ne na fote­lu gine­ko­lo­gicz­nym, kozet­ce, a nawet na kola­nach mamy. Oczy­wi­ście wszyst­ko zale­ży od wie­ku dziec­ka.

Lekarz oglą­da skó­rę dziec­ka w oko­li­cach kro­cza, odby­tu, pod­brzu­sza, ud, by oce­nić roz­wój zewnętrz­nych narzą­dów płcio­wych i owło­sie­nia. U małych dzie­ci i dziew­cząt nie­ak­tyw­nych sek­su­al­nie prze­pro­wa­dza się bada­nie dwu­ręcz­ne zesta­wio­ne prze­zod­byt­ni­cze w celu oce­ny narzą­du rod­ne­go, a w nie­któ­rych przy­pad­kach kli­nicz­nych moż­na wyko­rzy­stać wzier­ni­ki dzie­cię­ce (ogrza­ne, zwil­ża­ne 0,9% roz­two­rem NaCl) lub wagi­no­skop.

U dziew­cząt aktyw­nych sek­su­al­nie prze­pro­wa­dza się bada­nie gine­ko­lo­gicz­ne poprzez wzier­ni­ko­wa­nie pochwy odpo­wied­nio dobra­nym wzier­ni­kiem oraz bada­nie dwu­ręcz­ne zesta­wio­ne. War­to pobrać roz­maz cyto­lo­gicz­ny.

Ostat­nią czę­ścią bada­nia gine­ko­lo­gicz­ne­go jest bada­nie USG narzą­dów mied­ni­cy mniej­szej, któ­re moż­na wyko­nać gło­wi­cą prze­zbrzusz­ną przy wypeł­nio­nym pęche­rzu moczo­wym lub rek­tal­ną (małe dzie­ci i dziew­czę­ta nie­ak­tyw­ne sek­su­al­nie) oraz gło­wi­cą dopo­chwo­wą (dziew­czę­ta aktyw­ne sek­su­al­nie). Bada­nie to pozwa­la na oce­nę stop­nia roz­wo­ju i pra­wi­dło­wo­ści narzą­dów płcio­wych, gru­bo­ści endo­me­trium, licz­by i wiel­ko­ści pęche­rzy­ków jaj­ni­ko­wych oraz wykry­cie obec­no­ści tor­bie­li i guzów jaj­ni­ka.

Do wizy­ty u gine­ko­lo­ga nie jest potrzeb­ne skie­ro­wa­nie.

Gine­ko­log, nie­let­nia a pra­wo

Wizy­ta oso­by nie­let­niej u leka­rza gine­ko­lo­ga powin­na odby­wać się w obec­no­ści rodzica/opiekuna praw­ne­go. Dziew­czyn­ka może popro­sić o prze­pro­wa­dze­nie bada­nia gine­ko­lo­gicz­ne­go w warun­kach intym­nych, bez obec­no­ści opie­ku­na.
U dziew­cząt przed ukoń­cze­niem 16 roku życia prze­pro­wa­dze­nie bada­nia gine­ko­lo­gicz­ne­go, pro­ce­dur dia­gno­stycz­nych i lecz­ni­czych (w tym i prze­pi­sa­nie środ­ków anty­kon­cep­cyj­nych) wyma­ga zgo­dy opie­ku­na, a fakt stwier­dze­nia roz­po­czę­cia współ­ży­cia sek­su­al­ne­go nie może być przed nim przez leka­rza zata­jo­ny. Dodat­ko­wo o fak­cie współ­ży­cia płcio­we­go oso­by poni­żej 15 roku życia lekarz jest zobo­wią­za­ny do powia­do­mie­nia odpo­wied­nich władz – pro­ku­ra­tu­ry, poli­cji.
U dziew­cząt, któ­re ukoń­czy­ły 16 rok życia, a jesz­cze nie są peł­no­let­nie, prze­pro­wa­dze­nie bada­nia gine­ko­lo­gicz­ne­go, dia­gno­sty­ki i lecze­nia (w tym i prze­pi­sa­nie środ­ków anty­kon­cep­cyj­nych) wyma­ga zgo­dy zarów­no nie­let­niej pacjent­ki, jak i jej rodzica/opiekuna praw­ne­go.

Fot. Rose­ma­rie Voeg­tli, CC BY 2.0